Vietnam Botanical Silk Road
Từ cây chuối bản địa Việt Nam đến khát vọng kiến tạo một nền nông nghiệp xanh của tương lai.
Có một câu hỏi mà tôi luôn trăn trở trong suốt nhiều năm làm nông nghiệp thuận tự nhiên.
Tại sao Việt Nam là một quốc gia có điều kiện tự nhiên ưu đãi, có nguồn tài nguyên sinh học phong phú, có những người nông dân cần cù và giàu kinh nghiệm, nhưng phần lớn giá trị mà chúng ta tạo ra vẫn nằm ở khâu bán nguyên liệu?
Trong khi thế giới ngày nay khách hàng không còn chỉ mua một sản phẩm. Họ lựa chọn những sản phẩm mang theo một câu chuyện. Họ lựa chọn những thương hiệu có trách nhiệm với môi trường. Họ lựa chọn những giá trị bền vững cho tương lai. Chính từ những suy nghĩ đó, chúng tôi bắt đầu nhìn cây chuối hột bằng một góc nhìn hoàn toàn khác. Chúng tôi không xem chuối hột chỉ là một loại cây trồng. Chúng tôi xem đó là một tài nguyên sinh học quý của Việt Nam. Một loài cây bản địa bình dị, gắn bó với làng quê Việt Nam qua nhiều thế hệ, tuổi thơ của chúng ta. Nhưng nó lại có tiềm năng nội tại để hình thành một hệ sinh thái kinh tế có giá trị rất lớn.
Nếu biết khai thác đúng cách, từ một cây chuối chúng ta có thể tạo ra các brand thực phẩm, đồ uống, nguyên liệu chăm sóc sức khỏe, mỹ phẩm, bao bì tự phân hủy, phân bón hữu cơ, vật liệu sinh học và đặc biệt là lụa tơ chuối – một chất liệu xanh đang được thế giới quan tâm trong xu hướng thời trang bền vững.
Điều làm chúng tôi tâm huyết nhất là gần như không có phần nào của cây chuối hột phải bỏ đi: Quả phục vụ chế biến thực phẩm, thực phẩm chức năng… Hoa trở thành nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Thân chuối được phơi khô để thay thế lục bình trong ngành thủ công mỹ nghệ, bao bì dùng một lần, hay tách lấy sợi để dệt nên những tấm lụa sinh học mang giá trị mới. Phần sinh khối còn lại tiếp tục được ủ thành phân hữu cơ để nuôi dưỡng đất. Một vòng đời kết thúc lại mở ra một vòng đời mới. Đó không chỉ là cách sản xuất. Đó là cách chúng ta học lại bài học của thiên nhiên, là tinh thần của kinh tế tuần hoàn.
Nhưng tương lai của nông nghiệp không chỉ dừng lại ở việc tận dụng tối đa một loại cây. Điều quan trọng hơn là tạo ra một nền nông nghiệp tái sinh, nơi mỗi mùa vụ không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn phục hồi đất, giữ gìn nguồn nước, bảo vệ đa dạng sinh học và giảm phát thải khí nhà kính. Đó cũng là con đường mà thế giới đang lựa chọn thông qua các tiêu chuẩn ESG, phát triển kinh tế xanh và mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Tôi tin rằng người nông dân Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành những người tiên phong trên hành trình đó.
Mỗi hecta chuối được canh tác theo hướng hữu cơ và bền vững không chỉ tạo ra nông sản chất lượng mà còn góp phần hấp thụ carbon, tăng hàm lượng hữu cơ trong đất, hạn chế phát thải và mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai. Đó là lúc người nông dân không chỉ được trả công cho sản phẩm mình làm ra. Họ còn được ghi nhận vì những giá trị mà họ tạo ra cho môi trường và cho xã hội. Đó là một cách nhìn mới về giá trị của nông nghiệp.
Điều tôi luôn tin tưởng là giá trị lớn nhất của nông nghiệp không nằm ở sản lượng. Giá trị lớn nhất nằm ở thương hiệu. Nếu hôm nay chúng ta chỉ bán trái chuối, ngày mai sẽ luôn có nơi bán rẻ hơn. Nhưng nếu chúng ta xây dựng được một thương hiệu được thế giới tin tưởng, thì giá trị ấy sẽ ở lại với Việt Nam. Chính vì vậy, tôi lựa chọn xây dựng Vietnam Botanical Banana. Đó không chỉ là tên của một sản phẩm. Đó là biểu tượng của nông nghiệp sinh học Việt Nam.
- Là hình ảnh của những vùng nguyên liệu được canh tác có trách nhiệm.
- Là những người nông dân làm nông nghiệp bằng sự tử tế.
- Là những doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.
- Là những sản phẩm minh bạch về nguồn gốc, thân thiện với môi trường và đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Nhưng khát vọng của chúng tôi không dừng lại ở một thương hiệu.
Điều chúng tôi mong muốn xây dựng là Dự án Con đường Tơ lụa Sinh học Việt Nam – Vietnam Botanical Silk Road. Hơn hai nghìn năm trước, Con đường Tơ lụa đã kết nối những nền văn minh bằng tơ lụa, tri thức và thương mại. Ngày hôm nay, chúng tôi mong muốn Việt Nam sẽ góp phần mở ra một “Con đường Tơ lụa” mới. Không phải bằng những sợi tơ của quá khứ. Mà bằng những sợi tơ sinh học của tương lai. Những sợi tơ được tạo nên từ thân cây chuối Việt Nam. Những sợi tơ kể câu chuyện về nông nghiệp xanh, về đổi mới sáng tạo và về khát vọng phát triển bền vững.
Đó sẽ là con đường kết nối người nông dân với khoa học công nghệ. Kết nối hợp tác xã với doanh nghiệp. Kết nối vùng nguyên liệu với thị trường toàn cầu. Kết nối truyền thống với đổi mới sáng tạo. Và trên hết, kết nối phát triển kinh tế với trách nhiệm gìn giữ môi trường. Tôi luôn tin rằng, tương lai của nông nghiệp Việt Nam sẽ không được đo bằng số hecta đất canh tác. Mà sẽ được đo bằng giá trị mà mỗi hecta đất tạo ra.
- Giá trị cho người nông dân.
- Giá trị cho cộng đồng.
- Giá trị cho môi trường.
- Và giá trị cho hình ảnh Việt Nam trên bản đồ kinh tế xanh của thế giới.
Tôi hy vọng rằng trong một ngày không xa, khi bạn bè quốc tế nhắc đến Việt Nam, họ sẽ không chỉ nhớ đến cà phê, gạo hay hồ tiêu. Họ sẽ biết đến Vietnam Botanical Banana như một thương hiệu quốc gia của nông nghiệp sinh học. Họ sẽ biết đến Vietnam Botanical Silk Road như một mô hình tiêu biểu của kinh tế tuần hoàn, của vật liệu sinh học và của sự đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp. Đó không chỉ là ước mơ của một doanh nghiệp. Đó là khát vọng của những người làm nông nghiệp muốn góp phần để nông sản Việt Nam không chỉ được bán ra thế giới, mà còn được thế giới trân trọng vì những giá trị bền vững mà chúng ta tạo nên.
TD
